„Gdy gaśnie miasto”- Zarząd Infrastruktury Wodnej o wyzwaniach, jakie spoczywają na miejskich jednostkach organizacyjnych w czasie zagrożenia. NOVDROG 2026
Dziś w Niepołomicach, podczas VIII Ogólnopolskiej Konferencji Naukowo-Technicznej „Nowoczesne technologie w projektowaniu, budownictwie i eksploatacji infrastruktury drogowej Miast, metropolii i regionów 2026”, swój wykład na temat jednostek, które są podmiotami ochrony ludności, wygłosił dr Jarosław Dolny z Zarządu Infrastruktury Wodnej w Krakowie. Temat wystąpienia brzmiał: „Zarządy Dróg i inne samorządowe jednostki organizacyjne jako podmioty ochrony ludności”. To brzmi technicznie, ale w gruncie rzeczy dotyczy bardzo prostego pytania: kto ma zadbać o mieszkańców, gdy nagle nie ma prądu, wody, internetu i zwykłej miejskiej rutyny.
Jeszcze niedawno takie scenariusze traktowano jak odległą teorię. Dziś stają się realnym testem dla samorządów, które mają działać nie tylko w trybie codziennego zarządzania, ale także w sytuacji kryzysowej, gdy trzeba zabezpieczyć infrastrukturę, transport, komunikację i podstawowe potrzeby mieszkańców. Właśnie temu służy ustawa z 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej, która weszła w życie 1 stycznia 2025 r. i wypełniła długo istniejącą lukę prawną po wcześniejszych regulacjach obrony cywilnej.
Nowe przepisy opierają system na tym, co już istnieje: na organach i podmiotach działających lokalnie, najlepiej znających teren i realne potrzeby mieszkańców. Ustawa wskazuje, że w ochronie ludności uczestniczą nie tylko klasyczne służby, ale też samorządowe jednostki organizacyjne, które na pierwszy rzut oka kojarzą się raczej z administracją niż z bezpieczeństwem publicznym. Tymczasem to właśnie Zarządy Dróg, Zieleni, Infrastruktury Wodnej czy Inwestycji Miejskich mogą okazać się kluczowe, gdy trzeba utrzymać przejezdność ulic, uruchomić transport zasobów, zabezpieczyć magazyn przeciwpowodziowy albo wesprzeć ewakuację mieszkańców.
Przykład Krakowa pokazuje, że to nie jest teoria. Prezydent miasta wyznaczył jako podmioty ochrony ludności m.in. Zarząd Dróg Miasta Krakowa, Zarząd Inwestycji Miejskich, Zarząd Infrastruktury Sportowej, Zarząd Infrastruktury Wodnej i Zarząd Zieleni Miejskiej. Oznacza to, że w razie zagrożenia te jednostki nie są tylko zapleczem technicznym miasta, ale stają się częścią systemu bezpieczeństwa. Ich zadania mogą obejmować działania związane z utrzymaniem infrastruktury, wsparciem logistycznym, informowaniem ludności oraz zabezpieczeniem miejskich zasobów niezbędnych do reagowania na sytuacje kryzysowe.
Warto jednak pamiętać, że zakres zadań tych jednostek jako podmiotów ochrony ludności i obrony cywilnej ma charakter poufny, dlatego można mówić jedynie o przykładowych, domniemanych kierunkach działania. Mogą one obejmować m.in. utrzymanie nawierzchni i obiektów inżynierskich, wsparcie transportu zasobów, informowanie mieszkańców czy działania związane z magazynem przeciwpowodziowym.
W praktyce właśnie od takich instytucji zależy, czy miasto poradzi sobie z awarią, powodzią, blackoutem albo innym nagłym kryzysem. Ale to nie wszystko: system ochrony ludności musi być gotowy także na warunki wojenne. Gdyby wprowadzono stan wojenny albo doszło do wojny, zadania tych samorządowych jednostek realizowane byłyby z jeszcze większym poświęceniem, w warunkach obrony cywilnej, a ich gotowość do działania w takich okolicznościach staje się dziś ważnym elementem całego systemu bezpieczeństwa.
Bo kiedy gaśnie światło, zanikają łączność i internet, a z kranu przestaje płynąć woda, najważniejsze stają się nie wielkie hasła, tylko szybka organizacja, lokalna współpraca i sprawny system reagowania. I to jest dziś sedno nowego podejścia do ochrony ludności: bezpieczeństwo nie zaczyna się dopiero w centrum dowodzenia, ale w miejskiej jednostce, która potrafi utrzymać działanie podstawowych usług wtedy, gdy wszystko inne zawodzi.
NOVDROG’26 to duża konferencja dla „drogowców” – spotykają się na niej budowniczowie, projektanci, samorządowcy i eksperci, którzy rozmawiają o tym, jak budować i utrzymywać drogi w miastach, metropoliach i regionach, korzystając z nowoczesnych technologii i nowych rozwiązań.
